اکسیژن استخر ها از دو منبع ، فتو سنتز و انتشار از طریق هوا تامین می شود مهمترین منبع آن فتو سنتز است که فرآینداستفاده گیاه برای تولید غذا است گیاهان در مقابل نو خورشید اکسیژن را به عنوان یک محصول جنبی حاصل از فتو سنتز به اب می افزایند در شب اکسیژن تولید نمی شود اما تنفس به وسیله جلبرگها ، ماهیان و باکتریها ادامه یافته و اکسیژن آب مصرف می گردد در این هنگام یک تعادل نامناسب بین میزان اکسیژن تولیدی و مصرفی به وجود می آید اما تحت شرایطی این تعادل می تواند معکوس شده و غلظت اکسیژن محلول در آب انقدر کم می شود که به ماهیان استرس وارد نموده و یا منجر به مرگ آنان می گردد .

مقدار اکسیژن موجود در آب استخر به طور قابل توجهی می تواند از یک استخر به استخر دیگر و از ساعتی تا ساعتی دیگر متفاوت باشد نوعا اگر چه غلظت اکسیژن در سپیده دم به پایین ترین حد ممکن و تا پایان بعد ازظهر به حد اکثر می رسد نگهداری میزان اکسیژن محلول آب در حد اکثر ، به فشار اتمسفر ، شوری و دما بستگی دارد با افزایش ارتفاع از سطح دریا ، آب اکسیژن محلول کمتری را در خود نگه می دارد . شوری هم برای اکثر تولید کنندگان آبهای شیرین اهمیتی ندارد . مهمترین عامل دما آب است که برای افزایش دما میزان نگهداری اکسیژن کاهش می یابد .

اکثرا مشکل کاهش اکسیژن از دهه دوم خرداد تا دهه اول مهر اتفاق می افتد و دلایل آن عبارتند از :

-         هرچه آب کمتر شود اکسیژن محلول کاهش می یابد .

-         میزان تنفس گیاهان و جانوران با گرمتر شدن آب افزایش یافته و اکسیژن بیشتری مصرف می شود

-         در روزهای ابری و دارای مه تابستان ممکن است میزان اکسیژن تولید شده کاهش یابد .

-         در این وقت سال مقادیر زیادی غذا به ماهی داده می شود که منجر به افزایش فضولات ماهی شده و نتیجه اش مصرف اکسیژن بیشتر است .

علل نقصان اکسیژن :

اکثر مشکل کاهش اکسیژن هنگامی اتفاق می افتد که میزان مصرف تنفسی از حد معمول اکسیژن تولیدی به وسیله فتو سنتز و انتشار از طریق هوا تجاوز کند .

در اثر تغذیه فعال ماهی جلبکها به طور فراوان رشد کرده و تجمع آنها سطح آب را برای جذب نور خورشد کاملا می پوشاند و مانع رسیدن نور به بستر می شود در نتیجه بیشتر اکسیژن تولید شده متعلق به سطح آب است و حجم زیادی از آب زیر اولین لایه دارای نقصان اکسیژن می شود . سر انجام اکسیژن تولید شده در طی روز از میزان تقاضای آن در طول شب کم شده و در نتیجه امکان مرگ یا استرس نا مطلوب ماهیان را به وجود می آورد .

نوع دیگر از کاهش اکسیژن زمانی که جلبرگها به طور ناگهانی بمیرند اتفاق می افتد . در هنگام مرگ جلبرگها نه تنها منبع اکسیژن استخر نقصان می یابد . بلکه جلبرگهای پوسیده مقادیرشان توجهی از اکسیژن را مصرف می کنند . مجموع علل توقف ناگهانی مرگ در جلبرگها هنوز بطور کامل فهمیده نشده است . اما این را می دانیم توقف در مرگ می تواند پس از تیمار استخر با مواد شیمیایی و علف کش رخ دهد .

پیش بینی توقف مرگ و میر جلبرگها به طور طبیعی مشکل است اگر چه این موضوع اغلب به سطح پوشیده شده از جلبرگهای مرده و شکوفایی خیلی زیاد وابسته می باشد . وقتی مرگ جلبرگها متوقف می شود اغلب آب سبز رنگ به خاکستری سیاه و یا قهوه ای متمایل می گردد رنگ آب احتمالا ممکن است ، کاملا قهوه ای خاکستری ، سیاه شیری یا روشن شود  . امکان دارد تشخیص از روی بو نامطبوع هم قابل ملاحظه باشد .

از سومین و مهمترین انواع جوی کاهش اکسیژن باید به وارونگی اشاره کرد در طی هوای داغ تابستان ، چگالی سطح آب با جذب گرما کاهش یافته و بر روی لایه های آب سرد با چگالی بیشتر قرار می گیرد ممکن است تمامی اکسیژن تولید شده در لایه سرد تر در طول هفته ها حتی برای یک بار هم مخلوط نشود مخصوصا در استخر هایی که دارای عمق بیشتری هستند مجموع اکسیژن تولید شده در لایه سردتر در طول هفته ها حتی برای یک بار هم محلوط پایینی مصرف می گردد یک سرمای ناگهای یا طوفان همراه با صاعقه و باد و همچنین بارندگی شدید می تواند لایه سطح گرم آب را سرد نموده و به اندازه کافی سنگین تر نماید پس به کف متمایل و با لایه پایینی که اکسیژن کمتری دارد مخلوط شود . در نتیجه نه تنها باعث کاهش غلظت اکسیژن شده بلکه یک بار افزایش تقاضا برای مصرف اکسیژن بواسطه مواد معدنی مخلول و مواد ارگانیک پوسیده به وجود می آید .

معمولا جلبرگها هم به طور همزمان می میرند و باعث بغرنج تر شدن این مشکل می شوند . وارونگی سبب می شود اکثر ماهیان به طور مصیبت باری در استخر بمیرند .

اندازه گیری غلظت اکسیژن :

غلظت اکسیژن محلول را می توان با کیتهای شیمیایی ارزان قیمت یا اکسیژن متر الکترونیکی اندازه گیری کرد .

پایش ( نظارت مستمر ) : اکسیژن محلول

در طی تابستان و اوایل پاییز حد اقل دوبار در روز 1- صبح اول وقت 2- در ابتدای شب در استخر هایی که ماهیان تغذیه فعال دارند اکسیژن مورد بررسی قرار می گیرد . بیشترین میزان اکسیژن در غروب می باشد که حداقل اکسیژن در صبح از روزی به روز بعد تکثیر کند که حتما با روز قبل خود ارتباط دارد . همچنین پایین لودن میزان اکسیژن در غروب آفتاب معمول هشداری برای مشکلات آینده می باشد . ثبت قرائت اکسیژن روزانه و ترسیم نمودار ان به آشکار شدن مشکلات کیفی آب و توسعه پرورش ماهی کمک می کند .

بررسی مستمر اکسیژن محلول باید در سر تا سر تابستان و در طول روز در صورت بالا بودن تراکم ماهی و تغذیه فعال بطور مداوم انجام گیرد . بطور کلی در هیچکدام از فصول سال مصونیتی برای مشکلات حاصل از کاهش اکسیژن وجود ندارد به همین علت بررسی میزان اکسیژن حتی در طی ماههای سرد سال نیز باید بصورت دوره ای انجام گیرد . برای اندازه گیری غلظت اکسیژن در طلوع آفتاب از دو روش استفاده می شود اولین روش بر اساس این حقیقت است که عموما کاهش غلظت اکسیژن محلول در طی شب ( از غروب تا طلوع آفتاب ) یکنواخت است این مقدار ممکن است از شبی به شب دیگر متفاوت باشد . همچنین اطلاع از مقدار اکسیژن در یک شب لزوما کاربردی برای پیش بینی کاهش اکسیژن در طول شبها دیگر ندارد .

در اینجا نحوه استفاده از روشهای کاربردی جهت پیش بینی نقصان اکسیژن در طول شب را ذکر می کنیم .

1-     برای هر استخر یک نمودار رسم می کنیم که محور عمودی نشان دهنده غلظت اکسیژن محلول از p.p.m  

20-0  ( قسمت در میلیون) و محور افقی زمان شبانه از غروب آفتاب تا طلوع را نمایش می دهد .

2-     اکسیژن محلول را در استخر حدودا زمان غروب آفتاب ندازه گیری و عدد بدست آمده را روی نمودار منتقل می نماییم .

3-     با مراجعه بعدی به محل قبلی در هر استخر 3-2 ساعت بعد غلظت اکسیژن جدید را قرائت و روی نمودار ثبت می کنیم   

4-     با یک خط راست دو نقطه را به هم وصل نموده و ادامه می دهیم تا محور زمان را قطع نمایند انتظار می رود محل تقاطع با محور مربوط غلظت اکسیژن در طلوع آفتاب را نشان دهد .

5-     اگر غلظت اکسیژن محبوب در طلوع آفتاب کمتر از p.p.m3 پیش بینی شود آنگاه می توانیم هوادهی اظطراری را قبل از رسیدن به اکسیژن p.p.m3 شروع نماییم .

این روش ابزاری است تا تولید کننده بتواند تصمیمات مدیریتی خود را به مواقع اخذ نماید . هر چند در همه موقعیتها نمی توان کار مثبتی انجام داد . بهترین مثال برای عدم انجام کار وقتی است که جلبرگها یک دفعه می میرند به علت مرگ ناگهانی جلبرگها پیش بینی کاهش اکسیژن غیر ممکن شده و بایستی برای جلوگیری از مرگ . میر ماهیها اکسیژن محلول استخر در طلوع آفتاب کمتر از p.p.m5 و در غروب آفتاب کمتر از روزقبل باشد می تواند کاهش اکسیژن را در طول شبانه انتظار داشت .

نیازهای هوادهی استخر ها

نیاز اکسیژن در استخر ها می توان بسیار متفاوت باشد . با استفاده از یک قاعده کلی می توان گفت بازای هر اسب بخار نیرو در نیم هکتار سطح با هوادهی که لتوان حد اقل 4/1 کیلوگرم اکسیژن بر اسب بخار در ساعت تولید کند نیاز اکسیژنی مرتفع می گردد . چرخه اکسیژن در طی روز و شب وقتی طبیعی به نظر می رسد که ماهیان در سلامت کامل بسر برده و حداقل اکسیژن بالا p.p.m3-2 نگهداشته شود . اگرچه رشد بیش از اندازه یا مرگ ناگهانی جلبرگها می تواند نیاز به اکسیژن بیش از حد طبیعی به وجود آورد . همچنین زیست توده و میزان حداکثر تغذیه روزانه ماهیان می تواند  بر روی نیاز هوادهی تاثیر گذار باشد ..

همینطور ماهیان بیمار و غلظت بالای نیترات ، آمونیاک یا دی اکسید کربن می توان نیاز به هوادهی را افزایش دهد . در این وضعیت می توان توسط هواده های قابل حمل ظرفیت اظافی تدارک دید تا از تلفات ماهیان هنگام وقوع جلوگیری به عمل اید و مرگ و میر حاصل از بیماری را به تاخیر اندازد . همچنین قطع برق یا خرابی موتورها می تواند هر واحدی را به تعطیلی بکشاند ..

جانمایی هواده ها :

تحقیقات اخیر نشان داده است بیشترین تاثیر جانمایی هواده های چرخ پره ای ثابت برقی وسط استخر و در امتداد حاشیه طویل آن است چون هوادهی به طرف وسط استخر هدایت می شود در این وضعیت هوادهی آب را به صورت عمودی در کناره های طولی استخر حرکت داده و گردش آب با استخر حداکثر در سطح استخر بهبود می بخشد . جانمایی هواده های ثابت در وسط استخر خاکی موجب هزینه نصب خیلی زیاد می شود معمولا بهترین مکان برای استقرار یک هواده ( قبل از وارد شدن استرس ) در بخش استخر که ماهیان حضور دارند و بالاترین غلظت اکسیژن را داراست اگر برای زنده نگه داشتن ماهیان دو هواده نیاز باشد و آنها در کنار یکدیگر کاربکنند در صورتی که یکی از آنها از کار بیافتد ( قطع شود ) دیگری می تواند تا رفع مشکل ماهیان را زنده نگه دارد .

اگر در اثر کملود اکسیژن به ماهیان استرس خیلی شدید وارد شود و استخر از طریق سطح آن نتواند آن را تامین نماید با استقرار هواده ها در محلی که بیشترین تراکم ماهی وجود دارد برای هوادهی به استخر تلاش لازم صورت گرفته و امکان جذب ماهیان را به محدوده هوادهی کشاند وقتی اکسیژن خیلی کم است ماهیان تمایل به حرکت از کنار ها ندارند هواده های حاشیه ای برای هوادهی در حاشیه استخر ها خیلی موثر هستند از طرفی در نزذیکی حاشیه اسایش خاطر ماهیان نیز بسرعت تامین می شود .

ایمنی و تعمیر نگهداری :

برای اطمینان از کارکرد طولانی تجهیزات و قابلیت اعتماد به آنها انواع ادوات مربوط به تعمیر و نگهداری نیاز می باشد وقتی از تولید کننده یا فروشنده یک هواده خریداری شود برای تعمیر و نگهداری آن داشتن اطلاعات آموزش توصیه می گردد . بررسی ضمانت دستگاه و نگهداری صورتحساب های خرید برای استفاده های بعدی لازم است .

شیوه نگهداری همه موتورها و دستگاهها توسط تولید کننده معرفی می شود موتورهای تولید کننده برق باید در مقابل ریزش و ترشح روغن محافظت شوند و محورهای گردان به صورت دوره ای و به موقع بررسی گردند . دیفرانسیلها در هواده های چرخ پره ای که دارای قدرت زیاد هستند  باید برای نشست آب بررسی شده و در صورت وجود نشست تعمیر شوند .

بررسی عمق آب در محل پره های هواده باید مورد توجه قرارگرفته و تنظیم شوند همانطور که احساس کار سطح و عمق مناسب است تراکتور برای هواده های قوی مورد استفاده قرار میگیرد و باید برای کار در مواقع اظطراری سوخت گیری شده و آماده به کار شود . تعمیر و نگهداری خوب از برنامه های مهم است زیرا فقدان تراکتور هواده در مواقع اظطراری می تواند منجر به مرگ همه ماهیان شود .

هر بازرسی و سرویس را فقط بعد از خاموش کردن تجهیزات انجام دهید سوختگیری فقط هنگامی که موتور کار نمی کند و سرد است باید انجام گیرد مطمئن شوید که اپراتور تراکتور تجربه کافی دارد مخصوصا وقتی از تجهیزات بر روی خاکریز استخر و اطراف آن استفاده می شود باید پیرامون ان موانع حفاظتی درست گردد .

احتیاط های لازم که در مورد سوخت باید به آن توجه شود |:  

در اطراف محل سوختگیری سیگار نکشید .

استفاده از هواکش بر روی مخزن ذخیره سوخت و اطمینان از اینکه مخزن کاملا در زمین دفن شده است .

یک فیلتر سوخت باید در مسیر انتقال سوخت بین مخزن و موتور تعبیه شود .

نکات ایمنی برای استفاده از وسایل برقی :

-         سیمها را از روی محل نگهداری موجودات زنده عبور ندهید

-         قبل از انجام سرویس و نگهداری مطمئن شوید کلید اصلی محفظه کنترل خاموش است

-         استفاده از یک مکانیسین برق متبحر برای استقرار سیمها

-         استقرار سیمها در لوله برای جلوگیری از صدمه به آنها توسط جانوران جونده . 

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 14 تیر 1391    | توسط: Reza Naserian    | طبقه بندی: تکثیر و پرورش ابزیان،     | نظرات()

اشتراک این مطلب در :